Nieuwe studie onthult: Grote instroom van vluchtelingen en migranten heeft aanzienlijke impact op Europese ontwikkelingshulp en -samenwerking

01-02-2017

Share Button

De grote instroom van vluchtelingen en onregelmatige migratie heeft een grote impact gehad op de officiële ontwikkelingshulp en ontwikkelingssamenwerking van een aantal Europese landen en de Europese Commissie, volgens een nieuwe studie van het European Centre for Development Policy Management (ECDPM) in Maastricht.

Terwijl Europese leiders zich voorbereiden op de migratietop in Malta komende vrijdag (3 februari), waarschuwen de auteurs van de studie dat de snelle stijging in officiële ontwikkelingshulp en veranderde prioriteiten als gevolg van de vluchtelingencrisis risico’s inhouden voor effectieve ontwikkelingssamenwerking.

De onderzoekers van ECDPM hebben gekeken naar de uitgaven voor officiële ontwikkelingshulp van Zweden, Denemarken, Nederland, Duitsland en de Europese Commissie tussen 2014 en medio 2016. De studie in opdracht van de Zweedse expertgroep op het gebied van ontwikkelingshulp (EBA) is een van de eerste onderzoeken die op een systematische manier de effecten van de vluchtelingencrisis op ontwikkelingssamenwerking in kaart brengt.

De studie bevestigt dat naarmate de instroom van vluchtelingen en onregelmatige migratie in Europa toenam, uitgaven voor officiële ontwikkelingshulp snel stegen. Het collectieve bedrag voor officiële ontwikkelingshulp in Europa is gestegen van €59 miljard in 2014 tot €68 miljard in 2015 en in elk van de vijf case-onderzoeken zijn stijgingen in officiële ontwikkelingshulp waargenomen.

Daarnaast wordt een groter deel van officiële ontwikkelingshulp gebruikt voor de bescherming van vluchtelingen in Europa (33% in Zweden, 22% in Nederland, 15,5% in Denemarken en 17% in Duitsland in 2015) of voor het ondersteunen van migranten buiten Europa. Dat leidt echter tot compromissen en betekent risico’s voor ontwikkelingssamenwerking.

Anna Knoll, hoofdauteur van de studie: “We hebben snelle veranderingen gezien in de aard en het niveau van officiële ontwikkelingshulp en prioriteiten op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Europese overheden wijzen graag naar de enorme inspanning die ze hebben geleverd om hun politieke beloftes na te komen door ook geld ter beschikking te stellen, maar dit brengt vaak verborgen kosten met zich mee.”

De auteurs vonden in een aantal case-onderzoeken dat de inzet van extra geld om de vluchtelingencrisis aan te pakken ten koste is gegaan van lopende en geplande activiteiten op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. In andere case-onderzoeken ging het ten koste van de flexibiliteit en beschikbaarheid van fondsen voor ontwikkelingssamenwerking.

Zo werden in Nederland lopende activiteiten op het gebied van ontwikkelingssamenwerking wel beschermd, maar ging dit ten koste van de groei van het budget voor ontwikkelingssamenwerking. Het resultaat van deze maatregelen en politieke keuzes is dat officiële ontwikkelingshulp in Nederland zal terugvallen in de toekomst. Naar schatting zal het budget voor officiële ontwikkelingshulp terugzakken van €5,2 miljard in 2015 naar €3,5 miljard in 2019 – ver onder de internationale hulpnorm van 0,7% bruto nationaal product – en zal de komende jaren ongeveer een vijfde van het budget gebruikt worden voor de opvang van asielzoekers in Nederland (naar schatting 14,5% in 2016 en 22,4% in 2017).

Daarnaast concluderen de auteurs dat de huidige situatie geleid heeft tot een groeiende focus op politieke en ontwikkelingssamenwerking met landen die vanuit een migratie-oogpunt strategisch relevant zijn.

“Hoewel de huidige veranderingen mogelijkheden bieden om de migratie-aspecten van de wereldwijde Duurzame Ontwikkelingsdoelen te ondersteunen, brengen ze ook risico’s met zich mee en kunnen ze schade toebrengen aan de effectiviteit van Europese ontwikkelingssamenwerking op de lange termijn”, zegt Anna Knoll.

“We zullen de effecten van ontwikkelingshulp voor migratie nauwgezet moeten monitoren en evalueren, en moeten ervoor zorgen dat duurzame ontwikkeling wereldwijd het voornaamste uitgangspunt blijft van officiële ontwikkelingshulp. Tevens zullen we niet alleen onregelmatige migratie en de hoofdoorzaken ervan moeten aanpakken, maar ook moeten investeren in innovatieve oplossingen, instanties en systemen voor een wereld die in beweging blijft.”

In deze korte video vertelt auteur Anna Knoll over de voornaamste bevindingen van de studie (de video is alleen beschikbaar in het Engels):


Noot voor de pers


Het European Centre for Development Policy Management (ECDPM) in Maastricht is een onafhankelijke denktank en werkt aan internationale samenwerking en beleid op het gebied van ontwikkelingssamenwerking in Europa en Afrika. Sinds 1986 doet het centrum onafhankelijk onderzoek, en levert het advies en praktische ondersteuning aan beleidsmakers en -adviseurs op het gebied van conflictsituaties en veiligheid, migratie, voedselzekerheid, klimaatverandering, handel en economische transformatie, Europees buitenlands beleid en bestuur in Afrika.

Voor meer informatie of voor interviews kunt u contact opnemen met Nina Thijssen van het European Centre for Development Policy Management (ECDPM) via nth@ecdpm.org / +31 (0)43 3502930.

European external affairsMigration